Workshop

Kan onderwijs helpen segregatie tegen te gaan?

Opgroeien in een ingewikkelde wereld
“Het is een workshop, dus ik moet iets interactiefs met u doen... Maar daar ben ik niet zo goed in, ik geef het eerlijk toe. Werken met plakkertjes ofzo... Ik ga gewoon een verhaal vertellen, en ik nodig u uit om te vragen en te reageren, dat is het interactieve deel...”

Betrokken burgers
Professor dr. Micha de Winter is een echte pedagoog. Hij weet heel makkelijk de spanning uit de zaal te halen met zijn informele inleiding. De ongeveer 30 luisteraars lachen, en luisteren vervolgens aandachtig naar zijn verhaal. Dat gaat over de maatschappelijke kant van het onderwijs. We zijn in onze geïndividualiseerde samenleving een beetje uit het oog verloren dat onderwijs óók bedoeld is om mensen op te leiden tot maatschappelijk betrokken burgers. Mensen die een zinvolle bijdrage kunnen leveren aan de maatschappij.

De school als oefenplek
Maar hoe doe je dat? Door kinderen te leren om op reis te gaan in het gedachtengoed van de ander. Dat zegt Hannah Arendt in ‘Enlarged mentality’. Alleen op deze manier kan voorkomen worden dat ‘waarheden’ van sommigen verworden tot totalitarisme. Empathie komt niet vanzelf, bij kinderen, en de school is daar een hele belangrijke oefenplek voor. Ook Martha Nussbaum’s ‘Cultivating humanity’ heeft het over de noodzaak van het aanleren van menselijkheid. Dat komt niet vanzelf. Iedere vorm van onderwijs moet hieraan bijdragen, al klinkt dat, zo zegt De Winter, wat hoogdravend. Hij noemt tot slot ook de pedagoge Lea Dasberg als een van zijn inspiratiebronnen.

Oude wijsheden
“Het klinkt allemaal vanzelfsprekend, een beetje als een open deur...” zegt De Winter. Maar het is heel verstandig om in deze woelige tijden weer eens terug te keren naar de basis van de pedagogiek. Naar oude wijsheden. ‘Kinderen hebben hoop en perspectief nodig, optimisme en levenslust’ zei Dasberg al. En dat heeft weinig te maken met het indelen van leerlingen in hokjes en vakjes, of ze op te zadelen met allerhande rugzakjes.  

Contact
De Winter is gevraagd om in de scholen van Utrecht te kijken naar segregatie, en hoe dat kan worden voorkomen. Kinderen van verschillende groepen komen elkaar steeds minder tegen. Terwijl één van de manieren om vooroordelen te voorkomen contact is. Daar is al heel veel onderzoek naar gedaan, zegt De Winter. En je kunt contact organiseren, gaat hij verder, mits je dat goed structureert en begeleidt. Een manier om dat te doen kan zijn om een (gemengde) groep te laten werken aan een gezamenlijk doel.

De stadsschool
Het ‘mengen’ van scholen ziet De Winter om allerlei redenen niet snel gebeuren. Er is vervolgens een soort tussenvorm bedacht: de ‘stadsschool’. Een structureel arrangement waarbij leerlingen van verschillende scholen een dagdeel per maand samen met elkaar leskrijgen, sporten, werken aan culturele projecten, muziek maken, samen plezier hebben. “Kunnen we dat nou niet gewoon simpel regelen?” vraagt De Winter zich af, en hij vraagt de zaal om met ideeën te komen. “We leven in een nieuwe tijd, met nieuwe uitdagingen. We moeten het contact op een nieuwe manier organiseren.”  

Voeg toe aan selectie